Kojce dla psów

Najlepsze kojce dla psów i nie tylko …

Kojce dla psów

Osoby które posiadają psy zaliczane do ras dużych lub olbrzymich nie zawsze mogą trzymać swoje pociechy w domu lub mieszkaniu.  Doskonałym rozwiązaniem takiego problemu są specjalne kojce w których pieski mogą mieszkać od wiosny aż do jesieni.   Kojce dla psów budowane są najczęściej z metalowych prętów które mocuje się na specjalnie do tego przygotowanej drewnianej podłodze.  Taka podłoga doskonale izoluje naszego pupila przed chłodem biegnącym z podłoża. Oczywiście najważniejszą sprawą jest dach który zabezpiecza naszego pieska przed deszczem.  Podłogę kojca można zawsze wyścielić sianem lub umieścić na niej specjalne legowisko dla psa. Ważne aby owo posłanie było łatwe w utrzymaniu czystości.  W kojcu powinny również znaleźć się specjalne pojemniki na wodę oraz karmę dla pupila.

Poniżej prezentujemy ładny kolec dla psów olbrzymich.

kojec dla psa

Posiadaczom nieco mniejszych czworonogów proponujemy również ładne kojce jednak ich zastosowanie jest nieco odmienne bowiem używa się ich najczęściej na wystawach psów rasowych. Owe zagrody służą do odgrodzenia piesków od publiczności. Oto przykład ładnego ogrodzenia dla małych psów:

kojec dla psa

Wymiary ciała. Wysokość w kłębie: pies 43—52 cm, suka 40—46 cm. Stosunek wysokości do długości ciała jak 9 : 10. Nie jest pożądane zmniejszenie wymiarów poniżej wzorcowych i hodowanie psów zbyt delikatnych, ponieważ rasa ta powinna zachować charakter psa roboczego.
Szata. Skóra ściśle przylegająca, nie luźna, nie tworzy fałd. Całe ciało pokryte długim, gęstym, grubym włosem o miękkim, gęstym podszyciu. Włosy spadające z czoła w charakterystyczny sposób przykrywają oczy.
Umaszczenie. Każda maść, jak również łaty, dopuszczalna.
Chody. Przeważnie porusza się swobodnie, posuwistym stępem lub kłusem, często również inochodem.
Wady. Głowa okrągła lub jabłkowata. Grzbiet nosa wypukły lub wklęsły. Brak pigmentu na nosie i wargach. Wszelkie wady uzębienia niepożądane. Oczy zbyt jasne, oczy kawki. Wysoko osadzone uszy. Grzbiet słabo związany lub karpiowaty. Klatka piersiowa charcia lub beczkowata. Szyja zbyt wysoko noszona. Słabo związane lędźwie. Ogon, jeżeli nie cięty, nie powinien być zakręcony nad grzbietem. Kończyny źle ustawione, wysokie. Szata kędzierzawa, krótka, bez podszycia. Usposobienie nerwowe, tchórzliwe lub ospałe. Klub hodowców psów pasterskich dla uzupełnienia tego wzorca wydał “jego interpretację i wskazówki hodowlane. Ma to być pies średniej wielkości. Wzorzec dopuszcza bardzo duży zasięg zmienności wzrostu, 9 cm u psa, 6 cm u suki. W rzeczywistości jednak dążymy do większego wyrównania wielkości i utrzymania jej w granicach średnich. Do hodowli więc należy dopuszczać przede wszystkim psy o wysokości w kłębie 45—49 cm i suki 41—45 cm, unikając okazów dużych (bliskich górnej granicy wzrostu). Psy te bowiem mają ostatnio tendencję do przerastania, co nie jest korzystne.
Należy zwracać uwagę na proporcje, owczarek nizinny bowiem nie jest psem kwadratowym, ale nie może być też długi. Duży nos jest charakterystyczną cechą owczarka nizinnego, na co należy również zwracać uwagę.
Istotny również jest ogon. Bywa on: a) z natury zupełnie krótki, szczątkowy; b) skrócony, ale nieco dłuższy; c) normalny, długi.
Wzorzec wymaga ogona zupełnie krótkiego, więc w przypadkach b) i c) skraca się go. Należy jednak pamiętać o tym, że gen wywołujący wrodzoną krótkość ogona, jest prawdopodobnie genem letalnym, powodującym wczesne obumieranie płodów ho-mozygotycznych pod tym względem. Zaleca się więc przy doborze par do kojarzenia zwracać uwagę na to, żeby partnera urodzonego bez ogona łączyć z osobnikiem urodzonym z ogonem normalnym. Należy więc starannie notować za każdym razem,  które szczenię
w miocie urodziło się bez ogona i wpisywać to w jego dokumentację hodowlaną (ogon krótki z natury — ogon cięty).
Szata owczarka nizinnego nie może być nigdy wełnista (jak u pudla), nie powinna być też falista.
Wzorzec dopuszcza wszystkie maści oraz łaciatość. W rzeczywistości u owczarka nizinnego występują niemal wyłącznie tylko dwie maści podstawowe: czarna i czekoladowa (jednolicie lub w postaci łat). Barwy te są u szczenięcia intensywne, w miarę zaś wzrostu często się rozjaśniają: czarna na popielatą, czekoladowa na kremową. Wzorzec wymaga też żeby nos, oczy, krawędzie warg i powiek były czarne względnie ciemne, tak ciemne jak to tylko jest możliwe przy danej barwie podstawowej.
Czynnik powodujący rozjaśnienie czerni na kolor popielaty nie powoduje na ogół specjalnego rozjaśnienia oczu, nosa i warg. Natomiast rozjaśnienie barwy czekoladowej, przy której nos jest zawsze brązowy (nie czarny), prowadzi nieraz do wystąpienia nosa bardzo jasnego, niemal różowego, takich samych warg i jasnych oczu. Bezpieczniej jest nie łączyć z sobą dwu psów o podstawowej barwie czekoladowej, tylko dobierać partnera o możliwie intensywnej czerni. Uwagi te odnoszą się do barwy, nie do jej rozmieszczenia. Pies może być niemal zupełnie biały i mieć tylko niewielkie plamy czarne lub czekoladowe w różnym stopniu intensywności.
Polski owczarek nizinny jest psem zrównoważonym i opanowanym. Na te cechy charakteru należy kłaść największy nacisk, eliminując z hodowli osobniki nieopanowane i bez powodu agresywne.

POLSKI OWCZAREK NIZINNY

Wzorzec wpisany do rejestru FCI pod liczbą 251 a
Z radością stwierdzam, że wszyscy kynolodzy w kraju, a także liczni za granicą, którzy sią spotkali z polskim owczarkiem nizin-jiym zgodnie stwierdzają, że jest on zdecydowanie polską rasą.
„Cudze chwalicie, swego nie znacie” — przysłowie to może mieć swe zastosowanie także w kynologii. Wiele egzotycznych ras zostało wprowadzonych do polskich domów nie zawsze zgodnie z hasłem „właściwy pies na właściwym miejscu”. W okresie międzywojennym Towarzystwo Miłośników Psa Służbowego zainteresowało się psami występującymi dość licznie w niektórych okręgach wiejskich. Pełniły one rolę stróżów obejścia i pomocników pasterzy przy wypasie owiec lub bydła. Psy te, średniego lub nieco niżej średniego wzrostu, odznaczały się niezwykłą pojętnością i inteligencją. Zaczęły pojawiać się na wystawach psów, organizowanych przez Polski Związek Hodowców Psów Rasowych, a także sporadycznie na wystawach rolniczych wśród zwierząt gospodarskich. Pojawiły się też, choć jeszcze nielicznie, w miastach jako psy pokojowe.
Skromne te początki zostały całkowicie zniszczone przez wojnę. Zniszczone zostały też wszelkie ślady działalności kynologów zmierzających do ustalenia rasy i udokumentowania jej hodowli. Przetrwał jednak pies jako pierwotny towarzysz rolnika, któremu służył od wieków.
To, że polski owczarek nizinny przyszedł z podwórza wiejskiego na ringi wystawowe i w końcu został wpisany do rejestru FCI jako uznana rasa, jest zasługą Oddziału Bydgoskiego Związku Kynologicznego pod ówczesnym kierownictwem prezesa Urbla i p. Marii Dubrowinowej. Nim jednak do tego doszło, upłynęło 15 lat selekcji dość różnorodnego pogłowia doprowadzanego na pierwsze przeglądy i wystawy, z którego otrzymano elitarną grupę psów. Początkowo nie bardzo zdawaliśmy sobie sprawę, w jakim kierunku należało ulepszać pierwotny typ. Jak często w życiu bywa, o dalszych losach hodowli zadecydował zbieg okoliczności. Po pierwsze — teoretyczne zainteresowanie sędziów i aktywistów kynologicznych znalazło swego realizatora w osobie dr Danuty Hryniewicz, która z całą energią poświęciła się trudnemu zadaniu, wówczas jeszcze niedocenianemu, a więc i niewdzięcznemu, wytworzenia z tzw. kundla wiejskiego wyrównanej rasy. Drugą sprzyjającą okolicznością było to, że w jej hodowli znalazł się niezapomniany „Smok z Kordegardy” — pies o idealnej budowie ciała, jednoczący w sobie wszystkie pożądane cechy wzorca, wówczas jeszcze nie ustalonego, lecz raczej tylko w dyskusjach zarysowanego. Pies ten stał się przeto modelem, wzorem dla hodowców i miłośników tej rasy. Dalszym szczęśliwym zbiegiem okoliczności było, iż Smok stanowił ideał nie tylko pod względem pokroju, ale i cech psychicznych, jakich można sobie życzyć u psa towarzysza. I wreszcie, co najważniejsze, okazało się, że był on nie tylko idealny w fenotypie, lecz i w genotypie, wiernie bowiem przekazywał swe cechy potomstwu. Dlatego ryzykowny eksperyment prowadzenia hodowli wsobnej, a nawet kazirodczej przez krycie nim jego własnych córek lub łączenie w hodowli par, w których Smok powtarzał się jako ojciec, względnie dziadek, przyczynił się do bardzo szybkiego wyrównania, typu rasowego. Wynikiem tych zabiegów hodowlanych było wysłanie 9 polskich owczarków nizinnych na światową wystawę psów w Brnie w 1965 r., gdzie uzyskały one 9 ocen doskonałych oraz 2 CACIB i 2 rezerwowe CACIB, a więc maksimum tego, co można była uzyskać. Również na wystawie światowej w 1971 r. w Budapeszcie, wysłana na koszt związku reprezentacyjna grupa owczarków nizinnych wzbudziła zainteresowanie zwiedzających i sędziów. Poza krajem rasa ta hodowana jest w RFN, NRD, Holandii i Belgii; pojedyncze egzemplarze znalazły miłośników na Węgrzech, w Szwajcarii i we Włoszech. Tak więc owczarek nasz, na razie wysunąwszy ambasadorów swej rasy, ruszył na podbój świata kynofilskiego. Początkowo przyjęto, iż polski owczarek nizinny może występować w 3-ch odmianach różniących się wzrostem: duży, średni i mały. W praktyce jednak poświęcono w hodowli całą uwagę i wysiłek owczarkowi średniemu. Było to zresztą słuszne, gdyż typ duży. nawiasem mówiąc bardzo rzadko spotykany, niezbyt harmonizowałby z ograniczoną powierzchnią naszych mieszkań i nie byłby wygodnym ,,psem-turystą” towarzyszącym swemu panu w samochodzie. Ponadto typ duży właściwie niewiele odbiegał od staroangiel-skiego bobtaila, a zatem hodowla psa podobnego typu nie miałaby sensu. Natomiast owczarek mały był za drobny, by pretendować do miana psa użytkowego. Poza tym okazy tego typu spotykane na pokazach budziły wątpliwości, czy nie są spokrewnione z maltańczykami. Dlatego więc skoncentrowano się na hodowli typu średniego.
Polskiego owczarka nizinnego należy polecać i popularyzować wśród tych miłośników, którzy nie mają warunków na trzymanie dużego psa obrończego, a którzy chcieliby w domu swym mieć pożytecznego i miłego psa stróża oraz towarzysza spacerów, wycieczek itp. Jest to pies układny, czujny, a przy tym nie hałaśliwy, o niewygasłym instynkcie sfory. Jest on oddany swemu panu, lecz z natury raczej nieufny do obcych. Poza regularnym czesaniem nie wymaga on szczególnych zabiegów pielęgnacyjnych. Jego wy-czesane włosy powinny być zbierane, gdyż nadają się doskonale do przędzenia. Można z nich zrobić np. rękawiczki narciarskie czy nawet sweter sportowy. Jako pies, który przez pokolenia znajdował się w prymitywnych warunkach, doskonale wykorzystuje pokarm, jest niewybredny i raczej odporny na różne choroby. Wymaga jednak dość dużego ruchu, bo bez niego nadmiernie tyje, a przecież „otyli żyją krócej”.
Wrażenie ogólne. Pies średniej wielkości, krępy, silny, muskularny, o długim gęstym włosie. Jest odporny na nie sprzyjające warunki zewnętrzne. Posiada żywe usposobienie, jest opanowany, czujny, bystry, pojętny, spostrzegawczy, obdarzony doskonałą pamięcią. Daje się łatwo układać, pracuje jako pies pasterski i stróż obejścia. Przeniesiony w warunki miejskie jest bardzo dobrym psem towarzyszem. Włos odpowiednio pielęgnowany sprawia, że pies ma wygląd efektowny i budzi zainteresowanie.
Głowa. Proporcjonalna, średniej wielkości, nie za ciężka, z silnym zarostem czoła, policzków i brody, wskutek czego wydaje się większa niż w rzeczywistości. Stosunek części pyskowej do mózgowej 1 : 1 (czasem pysk nieco krótszy). Mózgowioczaszka w miarę szeroka, lekko wysklepiona. Bruzda czołowa i guz potyliczny wyczuwalne. Stop1 wyraźnie zaznaczony. Grzbiet pyska prosty. Nos duży, tępo ścięty, o szerokich nozdrzach, barwy tak ciemnej, jak tylko to jest możliwe przy danym umaszczeniu. Z ąb y mocne, szczęka i żuchwa silne, zgryz nożycowy lub kleszczowy. Wargi przylegające, o krawędziach w kolorze nosa. Oczy średniej wielkości, o żywym przenikliwym spojrzeniu, owalne, nie wypukłe, w kolorze orzechowym. Obramowanie oka ciemne. Uszy średniej wielkości, sercowate, u nasady szerokie, osadzone umiarkowanie wysoko, zwisające, przednią krawędzią przylegające do policzka, ruchliwe.
Szyja. Silna, muskularna, średniej długości, bez podgardla, noszona raczej poziomo.
Tułów. Sylwetka raczej prostokątna, kłąb wyraźnie zaznaczony. Klatka piersiowa głęboka, umiarkowanej szerokości żebra dobrze wysklepione, nie płaskie i nie beczkowate. Grzbiet równy, silnie umięśniony, lędźwie szerokie, dobrze związane. Zad krótki, lekko ścięty. Brzuch nieco podciągnięty.
Ogon. Krótki; szczątkowy od urodzenia lub bardzo krótko cięty.
Kończyny przednie. Widziane z boku i z przodu — proste. Mocny kościec zapewnia pewną i zrównoważoną postawę. Łopatka szeroka, średniej długości, skośna, dobrze związana, silnie umięśniona. Sródręcze lekko skośne w stosunku do przedramienia. Łapa owalna, palce zwarte, lekko wysklepione, piętki twarde, pazury krótkie, możliwie ciemne.
Kończyny tylne. Dobrze ukątowane; widziane z tyłu — prostopadłe do poziomu. Uda szerokie, dobrze umięśnione. Staw skokowy dobrze zaznaczony.

SZARPLANINAC

Wzorzec znowelizowany, nr rejestru FCI 41 a z 24. XI. 1970 r.
Owczarek jugosłowiański szarplaninac hodowany był od niepamiętnych czasów w regionach gór południowo-wschodniej Jugosławii. Dziś jednakże hodowany jest tam w całym kraju; początkowo nosił nazwę ilirski ovcar. Przypuszczalnie przybył z Azji do Europy w czasach przedhistorycznej wędrówki ludów. Pierwotny typ zachował się w regionach ekstensywnej hodowli bydła jako stróż i obrońca stada przed drapieżnikami.
Wrażenie ogólne i charakter. Pies o silnym kośćcu, powyżej średniego wzrostu, proporcjonalnie zbudowany. Wrażenie mocnej budowy powiększa jeszcze obfita szata. Temperament spokojny, dobry charakter, dzielny obrońca, lecz nie kąśliwy. Oddany swemu panu i nie przekupny.
Głowa. Głowa we właściwej proporcji do całości. Długość jej wynosi około 25 cm, co stanowi 40% wysokości w kłębie. Część mózgowiowa nieco dłuższa niż kufa (u suk kufa nieco dłuższa). Pokrywa czaszki lekko wysklepiona. Grzbiet nosa prosty. Linie profilu zbieżne. Część mózgowiowa pojemna, z lekko zaznaczoną bruzdą. Oglądana z boku i z góry — lekko wysklepiona, lecz nie wypukła. Krawędź czołowa ledwie zaznaczona. Kufa krótsza od części mózgowiowej, silna i głęboka i u nasady, zwęża się stopniowo i łagodnie. Nos duży i czarny. Wargi średnio grube i obwisłe, górna zachodzi lekko na dolną, kąciki zwarte. Uzębienie kompletne, zgryz nożycowy. Oczy kształtu migdałowego, niezbyt duże ani wklęsłe. Ciemno- lub jasnokasztanowe, o wyrazie spokojnym, lecz przenikliwym, nigdy lękliwym. Powieki i błony śluzowe widoczne, ciemno pigmentowane. Uszy osadzone na wysokości linii poprowadzonej przez koniec nosa i wewnętrzny kącik oka lubchodzą do wewnętrznego kącika oka. Okryte krótkim i gęstym włosem.
Szyja. Górna jej linia lekko wygięta lub prosta, dolna prosta. Średniej długości ,lecz wskutek długiej i gęstej sierści wydaje się krótsza. Szeroka, głęboka i muskularna, dobrze związana z głową i tułowiem, bez zaznaczonego przejścia. Lekko wzniesiona ponad linię grzbietu. Skóra napięta i bez fałd. Włos obfity, długi i szorstki tworzy u nasady głowy wyraźnie zaznaczony kołnierz, co pozornie zwiększa szerokość i głębokość tej partii głowy.
Tułów. Linia grzbietu pozioma lub lekko opadająca ku tyłowi. U psów wychowywanych w górach tolerowana jest większa wysokość w zadzie niż w kłębie, co jednakże nie jest pożądane. Długość tułowia nieco większa niż wysokość w kłębie. Kłąb lekko zaznaczony i silny, miejsce połączenia z szyją mało widoczne. Klatka piersiowa głęboka, dochodząca do łokcia, średniej długości. Pierś szeroka i muskularna. Obwód klatki piersiowej o co najmniej 20% większy niż wysokość w kłębie. Grzbiet prosty i szeroki, niezbyt długi. Partia lędźwiowa raczej krótka, szeroka i muskularna. Zad średniej długości. Brzuch podkasany i muskularny. Dolna jego linia wznosi się łagodnie ku tyłowi. Słabizny dość krótkie, z zaznaczoną wklęsłością.
Kończyny przednie. Ustawione pionowo, proporcjonalne do tułowia. Łokcie na wysokości równej 55% wysokości w kłębie. Łopatki dość długie i szerokie, silnie osadzone na tułowiu. Nieco skośne, ustawione do poziomu pod kątem 65°. Ramię jest ustawione bardziej ukośnie, pod kątem 55° do poziomu. Kąt stawu łokciowego 145°. Łokieć dobrze osadzony, bardzo mało odstawiony od żeber. Przedramię ustawione pionowo, o silnym kośćcu i umięśnieniu, długie, ozdobione piórem. Nadgarstek silny, gruby i lekko zaznaczony. Śródręcze lekko ukośne, szerokie i silne. Łapy owalne, palce wy-sklepione i zwarte. Pazury czarne. Opuszki podeszwowe silne, lecz elastyczne, czarne.
Kończyny tylne. Oglądane z tyłu regularne i nieco silniejsze niż kończyny przednie. Oglądane z profilu również regularne, dobrze ukątowane. Udo muskularne, silne i zaokrąglone, ukośnie ustawione, pod takim samym kątem do poziomu jak łopatka. Kąt pachwinowy nieco bardziej rozwarty (około 125°). Biodra silne i szerokie. Umięśnienie uda schodzi dość nisko, pióra dobrze rozwinięte. Podudzie silne i ustawione pod kątem dość rozwartym (około 130°). Śródstopie nieco mniej ukośnie ustawione niż śródręcze. Zdarzają się ostrogi, lecz jeśli występują, należy je usuwać.
Ogon. Długi, dochodzący co najmniej do stawu skokowego. Łączy się nieznacznie z linią grzbietu. Gruby u nasady, zwęża się ku końcowi. Włos obfity, od spodu dłuższy, tworzy pióro. Ogon wygięty na kształt szabli, w akcji wzniesiony ponad linię grzbietu.
Chody. Krok długi i elastyczny. Płynny i średnio długi. Galop wydaje się nieco ciężki, lecz dzięki długim skokom szybki. Szata. Skóra średniej grubości, elastyczna i przylegająca. Bez fałd. Wszystkie widoczne śluzówki czarne lub ciemno pigmentowane. Włos na głowie, uszach i wewnętrznej stronie kończyn krótki. Na szyi, tułowiu i na tylnej części kończyn oraz ogonie długi, prawie prosty i nieco grubszy. Pod pokrywą podszycie krótkie, delikatniejsze, bardzo gęste i obfite. Długość włosa na kłębie 10—12 cm, nie krótsza niż 7 cm.
Maść. Jednolita. Dopuszczalne wszystkie odcienie od białego do ciemnobrązowego, prawie czarnego. Najwyżej ceniona jest maść szarożelazista i ciemnoszara. Niedozwolona jest maść łaciata i białe plamy. Dopuszczalne małe białe znaczenia na piersi i palcach, lecz niepożądane. U psów pigmentowanych maść zasadnicza jest wyrazistsza na szczycie głowy, szyi i tułowiu. Od spodu tułowia oraz u dołu kończyn maść rozjaśnia się, przechodząc w brudnoszarą lub żółtawą. To rozjaśnienie nie powinno jednak nigdy odcinać się wyraźnie, gdyż stwarzałoby to wrażenie łat.
Wymiary. U psa średnio 62 cm w kłębie, u suk 58 cm. Wyżej cenione okazy większe. Psy o wysokości poniżej 56 cm, a suki poniżej 54 cm wyłącza się z hodowli. Masa psa 35—45 kg, suki 30— 40 kg. Długość tułowia nieco większa niż wysokość w kłębie, u psa w stosunku 10 : 8, u suki 12 : 10.
Wady małe. Niedostateczna wielkość mózgowioczaszki. Kufa nieco zbyt długa. Przerost szczęk. Niedostateczna szerokość lub głębokość klatki piersiowej. Żebra zbyt płaskie lub zbyt wysklepione* Niedostatecznie pionowe kończyny. Szata nieco krótka, ale jednak z zaznaczonymi piórami. Białe znaki na piersi lub łapach. Nieco za krótki ogon. Łapa zajęcza. Inne małe błędy budowy.
Wady poważne. Kufa za długa lub zbyt spiczasta. Uszy wysoko osadzone lub odstające od głowy (nie dość przylegające do policzków). Zgryz kleszczowy. Grzbiet łękowaty. Ogon noszony na bok. Budowa limfatyczna. Inne poważne wady budowy.
Wady dyskwalifikujące. Brak przedtrzonowców. Duża dysproporcja między długością tułowia a wysokością. Wzrost niedostateczny. Włos krótszy niż 7 cm. Duże białe łaty (łaciatość) lub pręgowa-nie. Brak pigmentacji widocznych śluzówek i oczu. Oznaki degeneracji (przodozgryz lub tyłozgryz, wrodzony krótki ogon lub bezogo-niastość, silnie łękowaty grzbiet i inne).

SŁOWACKI CZUWACZ

Wzorzec wpisany do rejestru FCI pod liczbą 142 (9. Xl. 1966 r.)
Bystrość i czujność nadały mu nazwę, gdyż słowackie „czuwać” znaczy nasłuchiwać i stąd „tatrzański czuwacz”. Od dawna używany był jako pies pasterski przy szałasach na górskich halach i jako stróż dobytku i obejścia. Jest on bezgranicznie wierny i oddany, zawsze gotowy przeciwstawić się każdemu szkodnikowi, nie wyłączając niedźwiedzia i wilka.
We wzorcu zgłoszonym do FCI mieści się obszerny rozdział o pochodzeniu czuwacza. Ponieważ problem ten stał się przedmiotem sporów kynologów i nie tylko kynologów trzech krajów, cytuję
i tę część tego wzorca. Grupa ras obejmująca białe psy górskie wywodzi się od wilków arktycznego typu, których  relikty   zachowały się z czasów przedlodowcowych w okolicach górskich tak daleko, jak sięgały granice zlodowacenia. Są to północne stoki   Kaukazu,   Bałkanów, w szczególności gór Rodopów, Karpat i Alp, a także Pirenejów. W tych chłodniejszych i wilgotnych rejonach towarzyszy opisanemu typowi psa również reliktowa flora i fauna, której dalsze siedlisko odnalazł szwedzki uczony Wohlenberg jeszcze w Skandynawii. Podobne związki z północnymi zwierzętami domowymi można odnaleźć np. w rejonie Tatr i Karpat u koników huculskich, których najbliższym krewnym jest koń gudbrandsdalski — podobnie u czuwacza, którego północnym odpowiednikiem jest pomorski pies pasterski itp. Słowackie gospodarstwa pasterskie na halach mają prastare tradycje. Tatrzański czuwacz z owcą górską, z konikiem huculskim i typowymi góralami tworzyli charakterystyczne elementy gospodarki pastwiskowej na halach.Jako dobry stróż, obrońca i towarzysz, i poganiacz stad zyskał czuwacz szerokie uznanie przy pasieniu bydła, owiec, indyków i innych zwierząt domowych, a także przy pilnowaniu gospodarstwa swego pana. Także goście przyjezdni, przychodzący do szałasów po sery i żętycę, znajdowali upodobanie w puszystych szczeniakach tatrzańskich czuwaczów i często kupowali i zabierali je na niziny, gdzie były one trzymane z powodu swej niezwykłej urody.
Po polskiej stronie, gdzie hoduje się podobną rasę psów, zwane są szczególnie silne okazy „liptakami” z powodu ich pochodzenia z liptowskiej, tj. słowackiej części Tatr. Tam też wyznaczono topograficzne ognisko chowu białego psa pasterskiego tatrzańskiego.
Księgi hodowlane tatrzańskiego czuwacza w Czechosłowacji zostały założone przed więcej niż 30-tu laty przez prof. Antoniego Hruze przy Wyższej Szkole Weterynaryjnej w Brnie. Materiał wyjściowy dla hodowli pochodził z okolic osad Liptowska Luźna, Kokova i Vychodna w Tatrach i z okolic Rachova z Karpat. Pierwsza hodowla miała nazwę „Ze Złotej Studni” i była założona w Svita-vach w Brnie. Karpacka hodowla zwała się „Z Hoverly”.
Od tego czasu klub hodowców czuwaczy tatrzańskich z siedzibą w Bratysławie prowadzi dokładne zapisy i organizuje wystawy, przeglądy, konkursy i pokazy na terenie całej Republiki. Dalsze pierwotne linie pochodzą nie tylko ze Słowackich Tatr, lecz i z Zakopanego.
Cechą dominującą u tej rasy jest czarne zakończenie pyska, a ustępującą — brązowe w połączeniu z jaśniejszymi oczami. Wskutek krzyżowania tych odmian powstają pewne różnice w odcieniu barwy pigmentacji oka, brwi, pyska, fafli i śluzówki. Przez surową selekcję przeprowadzaną przez sędziów i działaczy hodowli zmierza się do typu wymaganego przez wzorzec oraz do jego stabilizacji.
O dobrym poziomie hodowli czuwacza tatrzańskiego świadczą dobre oceny na międzynarodowych wystawach (Praga, Brno, Liberec, Bratysława, Lipsk i in.) i to w bardzo silnej konkurencji.
Wygląd ogólny. Cechy rasowe tatrzańskiego czuwacza dają w rezultacie górskiego psa o silnej konstrukcji, okazałej postawy, z gęstym białym futrem. Ma silny kościec, żywy temperament, jest czujny, nieustraszony i bystry. Od wieków dostosowany do warunków wysokogórskich. Tatrzański czuwacz wpisany jest w prostokąt dobrze wypełniony tułowiem na silnych, dość wysokich nogach.
Aby można go było odróżnić również w nocy, według prastarej tradycji pasterskiej utrzymywany jest stale w białej szacie.
Głowa. Mózgowioczaszka silna, podłużna, szeroka, czoło szerokie z płytką bruzdą czołową, przebiegającą ku tyłowi. Łuki nadoczne proporcjonalne, zniżające się na boki. Partia ciemieniowa płaska, tył wyraźnie odgraniczony od silnego, łagodnie zaznaczonego karku. Profil głowy jest w stosunku do grzbietu nosa nieco wysklepiony ku przodowi. Krawędź czołowa mierna.   Nos
o równym profiu i mniej więcej w połowie długości głowy dość szeroki, ku przodowi miernie zwężający się. Kufa silna, średniej długości, z tępym końcem, czarnym (szczególnie latem). Wargi średniej grubości, przylegające, o kącikach zwartych. Śluzówka czarna, obwódka pyska czarna. Podniebienie czarne. Uzębienie prawidłowe, kompletne, z nożycowym zgryzem, szczęki silne. Oczy ciemnobrązowe, o bystrym wyrazie, owalne, równo położone, obwódki powiek czarne, ciemna śluzówka w kącikach wewnętrznych nadaje wyraz oczom. Uszy wysoko osadzone, u nasady ruchliwe, raczej przylegające do głowy, w kształcie litery V. Sierść od połowy ucha przechodzi w krótką ku końcowi. W spokoju ucho zaokrąglonym krajem dochodzi do poziomu kufy.
Szyja. Równo osadzona, w afekcie noszona wysoko. Długość równa długości głowy. U psów bardzo silna, bez fałd podgardla-nych, ozdobiona piękną grzywą.
Tułów. Klatka piersiowa szeroka o dobrze wyskle-pionych żebrach; mostek na połowie wysokości od kłębu, poniżej poziomu łokci. Długość klatki piersiowej nieco większa niż połowa długości tułowia, szerokość równa około 1/i wysokości. Zebra wy-sklepione, wychylone ku tyłowi, zachodzą do brzucha i słabizn. Grzbiet równy, w okolicy lędźwi lekko wysklepiony, średniej długości, silny. Lędźwie dobrze związane z krzyżem i muskularne, odpowiedniej długości i bardzo silne. Brzuch i słabizny proporcjonalne do tułowia. Tył  silny, kwadratowy, lekko opadający.
Kończyny przednie. Prosto ustawione, słupiaste, o prawidłowym ukątowaniu ramienia i łokcia. Łopatki strome i długie, ramiona muskularne, przylegające do tułowia. Podramię pionowe, silne, muskularne i długie. Nadgarstek kościsty i silny. Sródręcze krótkie, silne, miernie ukątowane. Łapy z silnymi palcami i pazurami, wysklepione i zwarte, bardzo owłosione, czarne opuszki. Ogólnie kończyny dość wysokie, zwłaszcza u psów.
Kończyny tylne. Udo i pośladek tworzą muskularną całość, podłużną i dość szeroką. Kolana muskularne, ukątowane. Podudzie ukośne, długie, z wyraźną łydką. Staw skokowy o silnych kościach tworzy kąt rozwarty, niski i szeroki. Śródstopie dość krótkie i silne. Kończyny tylne nieco dłuższe niż przednie, poza tym nieco silniejsze i bardziej strome. Łapy równej wielkości.
Ogon. Nisko osadzony, kształtu cygara, prosty, nie zakrzywiony na końcu. W spokoju obwisły, sięga do stawu skokowego, w biegu łukowato wzniesiony nad lędźwie.
Szata. Skóra na tułowiu luźna, poza nim dobrze przyrośnięta, różowa. Czarna pigmentacja powiek, nosa i warg przechodzi na śluzówkę.
Poza kończynami i głową włos gęsty, bez przedziałka na grzbiecie, bez piór na ogonie i na udach. Psy mają wyraźną grzywę. Włos na głowie i kończynach krótki i przylegający. Na tylnej częś-
ci kończyn nieco dłuższy. Od nasady ucha przechodzi stopniowo w grzywę. Włosy podszycia całkowicie schowane pod włosami pokrywy, które są długie na 5—12 cm. W grzywie najdłuższe, poza tym miernie falujące, tworzą na grzbiecie kilka poprzecznych fal związanych z sobą. Pojedyncze fale i niezwarta szata są niepożądane. Wymagana jest puszysta luźna szata. Podszycie delikatne, gęste, sięga do połowy, a nawet do 2/3 pokrywy. Latem podszerstek wypada, szata staje się mniej gęsta, lecz na skutek falistości włosa zachowuje swą puszystość i nie tworzy przedziału na grzbiecie.

OWCZAREK PODHALAŃSKI

Wzorzec wpisany do rejestru FCI pod liczbą 252a
Owczarek podhalański1 jest rasą pierwotną, którą sportowa kynologia w Polsce zajęła się stosunkowo niedawno i dlatego pogłowie ich nie jest jeszcze dostatecznie wyrównane. W latach trzydziestych bieżącego stulecia zajęto się dość żywo propagowaniem, tej rasy w myśl hasła ,,w polskim domu polski pies”. W wyniku tej propagandy  zaczęto psy tej rasy nie tyle  fachowo   hodować,   co gwałtownie rozmnażać, sprzedając przy tym najróżniejsze mieszańce (byle były kudłate i białe) za owczarki podhalańskie. W czasie drugiej wojny światowej rasa ta ucierpiała tak, jak wiele innych zwierząt domowych w Polsce i niewątpliwie upłynie jeszcze niemało lat nim pod kierunkiem fachowców odbuduje się zaniedbane pogłowie.   Owczarek podhalański powinien być hodowany przede wszystkim do celów pasterskich.  Przed wojną Towarzystwo  Psa Służbowego zaczęło propagować psy tej rasy jako służbowe i pod wpływem tej akcji propagandowej znalazły się one w środowiskach miejskich. Moim zdaniem, nie wyszło to im na dobre. Nie są one i nie powinny być również psami pokojowymi. Nadają się natomiast dobrze do roli stróża gospodarstwa, domku jednorodzinnego przede wszystkim w okolicach podgórskich, gdzie czują się najlepiej.
Wzorzec owczarka podhalańskiego, ustalony pierwotnie w 1937 roku, został po II wojnie światowej powtórnie opracowany przez Związek Kynologiczny w Polsce, oddział w Krakowie, przy współpracy Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wobec rozbieżności typów w niezbyt licznym pogłowiu i braku zrozumienia wśród ludności góralskiej dla konieczności hodowli kierowanej, Związek napotykał ogromne trudności w uporządkowaniu planowej hodowli.
W roku 1955 zorganizowany został w Zakopanem przegląd ponad 100 owczarków wybranych spośród pogłowia całego Podhala. Przegląd prowadzony był pod kierunkiem śp. rektora Prof. dra Teodora Marchlewskiego, śp. dra Zygmunta Robla, Prof. dr Jadwigi Dyakowskiej i autora. Wytypowano wówczas najlepsze okazy i wskazano kierunek hodowli. Niestety w praktyce wytyczne pozostały w sferze pobożnych życzeń i dopiero ostatnio, gdy goście zagraniczni zaczęli interesować się tą rasą, podjęto nowe próby uporządkowania hodowli. Rada Naukowa Związku Kynologicznego pod przewodnictwem prof. dra Ewy w lutym 1972 r. przeanalizowała wyniki dotychczasowych usiłowań i zrewidowała wzorzec, nowelizując go w dostosowaniu do tego pogłowia, jakie rzeczywiście dominuje na Podhalu.
Wrażenie ogólne. Sylwetka prostokątna, psy nieco krótsze niż suki.’ Budowa dobrze związana znamionuje siłę i ruchliwość. Wyraz oczy poważny, inteligentny, czujny.   Pies zrównoważony, pojętny daje się łatwo układać. Pracuje jako pies pasterski i stjóż obejścia. Imponująca postawa i piękny wygląd czynią z niego również efektownego psa do towarzystwa.
Głowa. Proporcjonalnej wielkości, sucha, noszona średniowysoko zarówno w ruchu jak i gdy pies stoi. Mózgowio czaszka z profilu lekko wypukła, bruzda czołowa płytka. Krawędź czołowa wyraźnie zaznaczona, jednakże czaszka niezbyt ostro załamana. Pysk silny, łagodnie się zwężający, grzbiet nosa szeroki. Nos czarny średniej wielkości o szerokich nozdrzach. Wargi ściśle przylegające o krawędziach ciemno zabarwionych. Zęby mocne wszystkie równomiernie wykształcone. Zgryz nożycowy, dopuszczalny kleszczowy. Oczy wyraziste, średniej wielkości, nieco skośne, tęczówki ciemne, brunatne. Krawędzie powiek ciemne Uszy średnio długie, trójkątne, dość grube, gęsto owłosione. osadzone na wysokości tylnego kąta oka lub niewiele wyżej, przylegają gładko wewnętrzną krawędzią do głowy. Płat ucha rucnliwy Szyja. Bez podgardla, muskularna, średniej długości, osadzona
na tułowiu głęboko. Linia szyi wzniesiona nad linią grzbietu. Ob
fita kryza.    •      .    , .
Tułów. Długi i masywny. Kłąb silnie zaznaczony, szeroki. Grzbiet prosty, szeroki, o biodrach szerokich, dobrze związanych. Zad lekko spadzisty. Klatka piersiowa głęboka, żebra skośne, nieco płaskie. Brzuch lekko podciągnięty.
Kończyny przednie. Muskularne, o mocnej, nie za ciężkiej kości Widziane z przodu proste. Łopatki lekko skośne, przylegające Sródręcze nieznacznie wysunięte ku przodowi. Łapa duża, owalna między palcami owłosiona, z mocnymi, twardymi, ciemno piamentowanymi poduszkami. Pazury silne, tępe, ciemne.
Kończyny tylne. Umiarkowanie ukątowane, nieco odstawione do tyłu Widziane z tyłu prostopadłe do podłoża. Śródstopie widziane z boku prostopadłe do podłoża.   Łapy  jak u kończyn przed-
Ogon. Niezbyt wysoko osadzony, noszony poniżej linii grzbietu w podnieceniu wzniesiony ponad grzbiet, jednakże nie zawinięty Sięaa do stawu skokowego. Może być na końcu lekko wygięty.
Szata. Sierść na głowie, pysku, na przedniej stronie nog przednich i na tylnych od stawu skokowego w dół — krotka, zwarta. Na szyi i tułowiu długa, gęsta, prosta lub lekko falista, w dotknięciu twarda, z obfitym podszyciem. Na szyi bogata kryza, uda obficie i długo’owłosione, ogon obficie owłosiony, puszysty.
Maść. Biała. Nalot kremowy niepożądany.
Wzrost. Pies 65—70 cm, suka 60—65 cm z tolerancją 2—3 cm.
Wady nie dyskwalifikujące. Głęboka bruzda czołowa. Braki w uzębieniu. Uszy osadzone wysoko, odchylone do tyłu lub przycięte Oko niedźwiedzie, jasne. Słaba pigmentacja nosa, brzegów warg i powiek. Szyja noszona poziomo. Przebudowany zad. Brak włosów między palcami, brak kryzy i piór na nogach. Ostrogi.
Wady dyskwalifikujące. Przodozgryz. Słabo zaznaczona krawędź czołowa. Spiczasty pysk. Ogon stale noszony nad grzbietem. Szata kędzierzawa lub jedwabista, bez podszycia. Łaciatość. Usposobienie nerwowe, tchórzliwe lub zdecydowanie napastliwe.
Klub hodowców psów pasterskich opublikował wskazówki hodowlane dotyczące owczarków podhalańskich, wskazujące na cechy pożądane, mające odróżnić je od węgierskich kuvaszy.
Owczarek podhalański należy do grupy dużych, białych psów pasterskich, występujących w górach Europy oraz na nizinie węgierskiej (kuvasz). Wszystkie te rasy są do siebie mniej lub bardziej podobne. Np. między owczarkiem podhalańskim i kuvaszem podobieństwo jest tak duże, że niekiedy trudno je odróżnić od siebie. Wzorce ich jednak zawierają pewne dość istotne różnice. Celem hodowli jest więc zaakcentowanie i utrwalenie przez odpowiednią selekcję tych różnic, i doprowadzenie do wyróżnienia dwu ras.

PUMI I MUDI

Pumi wpisany do rejestru FCI pod liczbą 56b. Pod względem budowy podobny jest do puli, lecz kosmaty, o uszach stojących lub-półstpjących i prostym ogonie. Hodowany bywa raczej tylko na wsi jako pomocnik pasterza przy wypasie trzody chlewnej. Jest żywszy niż puli i nieco głośniejszy. Mudi, zgłoszony przez Węgrów i wpisany do rejestru FCI pod liczbą 238a, jest również kosmaty. Rasa ta prawdopodobnie występuje tylko na wsi. W amatorskiej hodowli nie jest raczej spotykana i rzadko reprezentowana na wystawach.

Amerykański Tin

Wzorzec węgierski wpisany do rejestru FCI pod liczbą 55b
Jest on pierwotnym węgierskim psem pasterskim pochodzącym z Azji. Spełnia doskonale swe zadanie nie tylko jako pomocnik pasterza, lecz także jako stróż. Niektóre okazy większego wzrostu zdały egzamin jako psy służbowe i śledcze.
Wrażenie ogólne. Pies średniego wzrostu, o wyglądzie bezpretensjonalnym, żywy, ruchliwy, inteligentny, silnej budowy, suchej, lecz dobrze umięśniony. Sylwetka kwadratowa. Poszczególne partie ciała trudno ocenić, ponieważ cały pies jest okryty obfitym włosem — długim, falistym, ze skłonnością do spilśnienia. Głowa wydaje się okrągła; oczy ukryte są pod długim włosem niczym pod parasolem. Wskutek zarzucenia długiego ogona na lędźwie, tułów wykazuje linię wznoszącą się do tyłu. Do prawidłowej oceny zarysu tułowia nie wystarczy więc samo spojrzenie. Poszczególne części kończyn również trudno odróżnić.
Głowa. Mała, delikatna .oglądana z przodu okrągła, a z boku — eliptyczna. Część mózgowiowa okrągła. Kufa krótsza od niej, długości równej 35% długości głowy, zaokrąglona. Łuki nadoczne wyraziste. Krawędź czołowa zaznaczona. Nos o grzbiecie prostym, koniec nosa stosunkowo duży, czarny. Uzębienie regularne. Zgryz nożycowy; kły dolne wysunięte nieco ku przodowi, górne przylegają bezpośrednio do nich. Pozostałe zęby pokrywają się. Wargi czarne, przylegające ściśle do zębów. Szczęka i żuchwa równomiernie rozwinięte i mocne. Oczy ciemnokawowe, o prostej oprawie i czarnych krawędziach powiek. Spojrzenie żywe i inteligentne. Uszy osadzone w połowie wysokości mózgowiowej części głowy, opadające od nasady i nie unoszące się nigdy. Małżowina kształtu szerokiej i zaokrąglonej litery V.
Szyja. Ustawiona pod kątem 45° do poziomu, średniej długości i muskularna. Wskutek obfitości włosów nie uwydatniająca się; zbyt wyraźnie zaznaczona jest raczej wadliwa.
Tułów. Wysokość w kłębie tylko nieznacznie większa niż wysokość grzbietu. Kręgosłup mocny, tworzy łuk łagodnie opadający. Klatka piersiowa umiarkowanie szeroka, głęboka, długa; z przodu ściśle przylegają do niej przednie nogi. Grzbiet średniej długości, lędźwie krótkie, żebra dobrze wysklepione. T y ł nieco krótki i lekko opadający. Najniższy punkt linii tułowia znajduje się pod klatką piersiową; brzuch ku tyłowi umiarkowanie podciągnięty.
Kończyny przednie. Łopatki ściśle przylegające do klatki piersiowej. Łopatka i ramię tworzą kąt prosty. Ramię średniej długości, muskularne, przebiegające równolegle do podłużnej osi tułowia. Dolny koniec kości ramiennej jest połączony stawem łokciowym z pod-ramieniem. Ramię z podramieniem tworzą kąt 120—130°; staw ten nie może być ani koślawy, ani związany, ani podstawiony pod tułów. Podramię długie i proste, ustawione pionowo; sucha muskulatura. Partia poniżej podramienia powinna być krótka i sucha. Pęcina w stosunku do poziomu ustawiona pod kątem 45°. Łapy krótkie, zaokrąglone, silne. Pazury dobrze rozwinięte, zwarte, koloru szaro-łupkowego. Podeszwy twarde i elastyczne. Kończyny przednie ustawione prosto i rozstawione niezbyt szeroko.
Kończyny tylne. Uda i podudzie długie i silnie umięśnione. Miednica i kość udowa tworzą kąt prosty, kość udowa z kośćmi podudzia kąt 100—110°. Kąt bardziej rozwarty powoduje stromą postawę tylnych nóg, a kąt ostrzejszy — koślawą. Staw skokowy suchy, partia poniżej niego krótka i jednolicie sucha. Śródstopie tworzy z poziomem kąt nieco mniejszy aniżeli śródręcze. Łapy tylne w wyniku tego są dłuższe, pazury silniejsze Podeszwy twarde i elastyczne. Rozstawienie kończyn tylnych nieco szersze niż przednich.
Ogon. Zawinięty, przylega do lędźwi. Długie włosy znajdujące się na ogonie mieszają się w sposób niedostrzegalny z włosem tułowia.
Szata. Skóra zawierająca dużo pigmentu, koloru szarołupkowego, jednolicie pigmentowana we wszystkich tonacjach. Partie skóry nie okryte włosem (nos, krawędzie powiek, wargi) są czarne. Podniebienie jednolicie czarne lub plamiste. Język żywo czerwony. Brak pigmentu na przedpiersiu, na powierzchni do średnicy 5 cm jest dopuszczalny, jak również biała sierść między palcami. Wszelkie inne znaczenia są niepożądane.
Szata składa się z grubych włosów pokrywowych i z puszystego podszycia. Stosunek tych dwu rodzajów włosa decyduje o jakości szaty. Obfity włos pokrywowy i mało puszyste podszycie dają futro luźne, a dużo puchu i mało włosa grubszego jest przyczyną zbijania się i nadmiernego spilśniania włosów. Przy właściwej proporcji obydwu rodzajów włosów okrywa spilśnia się umiarkowanie, co właśnie jest pożądane. Postać szaty zwana sznurową składa się z włosów jednolitych, lecz o układzie ściśle lokowatym. Małe kosmyki u tej odmiany mniej się spilśniają, tworząc raczej długie sznurki. Włosy są najdłuższe na tyle, na lędźwiach i udach (8—18 cm), najkrótsze na głowie i łapach. Trafiają się jednak okazy, u których włos opada prawie do ziemi. Po porodzie, wskutek choroby lub niedożywienia szata może częściowo (na dolnej części tułowia, na brzuchu, na piersi i na wewnętrznej części kończyn) lub nawet całkowicie wylinieć. Właściwą szatę takiego okazu niełatwo jest ocenić. Niepożądany jest włos rozczesany.
Maść. Obecnie hodowane są puli czarne z odcieniem rdzawym, szare w różnych odcieniach i białe (na wystawach ocenia się odrębnie białe i odrębnie czarne z szarymi).

Pies KIWASZ

Wzorzec węgierski wpisany do rejestru FCI pod liczbą 54b
Jest to pierwotny węgierski pies pasterski. Według jednych autorów — przyprowadzili go ze sobą pierwotni Węgrzy, według innych — Kumam (Połowcy — wędrowny, pasterski lud turecki, który napierany przez Mongołów schronił się w XIII wieku na terenach dzisiejszych Węgier). Kuvasz jest podobny do komondora i ma równie imponujący wygląd. W dawniejszych czasach trzymano kuvasza obok komondora dla ochrony stad przed drapieżnikami. Później jednak jego funkcja ograniczyła się do pilnowania obejścia i do tego celu nadaje się obecnie.
Wrażenie ogólne. Pies dużego wzrostu. Sylwetka powabna, łącząca w sobie szlachetność budowy z siłą; proporcje harmonijne — pies ani wydłużony, ani krępy. Umięśnienie suche, kościec mocny, lecz nie gruby. Stawy suche. Klatka piersiowa głęboka. Kończyny regularnie ustawione. Sylwetka niewiele odbiegająca od kwadratu. Uzębienie “masywne. Szata obfita, falująca, maści białej. Jest on wiernym i doskonałym stróżem, ale nie pieszczotliwym. Ma dobry węch. Używany był również do polowań na wilki i dziki. Jest nadzwyczaj śmiały i odważny.
Głowa. Najpowabniejszy element, łączący w sobie szlachetne rysy z siłą. Część mózgowi owa wydłużona, lecz nie spiczasta, w szczycie szeroka. Czoło długie, umiarkowanie wysklepione, z wyraźnie zaznaczoną podłużną bruzdą rozciągającą się na kufę. Łuki nadoczne miernie rozwinięte, krawędź czołowa umiarkowanie spadzista, szeroka. Kufa graniasta, szeroka, długa i muskularna. Nos zwężający się, lecz nie ostro zakończony (przytępiony), czarny. Zęby dobrze rozwinięte, mocne, regularne, zgryz nożycowy. Wargi czarne przylegające ściśle do zębów, wystrzępione ■w kącikach. Oczy ukośne, kształtu migdałowego, barwy ciemnobrązowej. Spojrzenie często zdradza pewną dzikość. Krawędzie powiek są czarne i ściśle przylegające do oczu. Uszy osadzone w linii poziomej, załamane u nasady. W górnej części odchylają się od głowy, niżej przylegają do niej. W napięciu ucho wznosi się, lecz nie całkiem. Małżowina ma kształt przytępionej litery V.
Szyja. Średniej długości, raczej krótka, silnie umięśniona, bez podgardla, z poziomem tworzy kąt 25—30°. Kark krótki.
Tułów. Kłąb długi, wyraźnie górujący w linii grzbietu. Klatka piersiowa głęboka (zachodzi bardzo nisko), długa, lecz niezbyt szeroka, pośrodku występuje wypukłość utworzona przez mostek i silnie rozwinięte mięśnie. Grzbiet średnio długi, lędźwie krótkie. Zad lekko ścięty, silnie umięśniony, szeroki (obfite uwłosienie sprawia wrażenie przebudowanego). Brzuch w tyle zdecydowanie podciągnięty.
Kończyny przednie. Duża głębokość i niezbyt wielka szerokość klatki piersiowej sprzyja ukośnemu ustawieniu i długości łopatki. Łokcie nie podchodzą pod klatkę piersiową, lecz i nie odchylają się na boki. Od łokcia nogi są proste i ustawione pionowo. Pod-ramię. długie, o suchej muskulaturze, mięśnie przechodzą od nad-
garstka w suche i silne ścięgna. Pęcina tworzy z poziomem kąt 45° Kończyny przednieniezbyt szeroko rozstawione i proste.
Kończyny tylne. Ustawione prosto. Kąt między miednicą a udem 90°, między udem a podudziem 110—120°, między podudziem a stopą 130—140°. Udo i podudzie silnie umięśnione. Staw skokowy szeroki, długi, duży. Stęp pionowy. Śródstopie bardziej strome od śródręcza. Łapy o ściśle zwartych palcach, między którymi jest mało włosów. Podeszwy elastyczne, naprężone. Pazury dobrze rozwinięte, barwy szarołupkowej. Palce szczątkowe (wilcze pazury) jako niepożądane powinny być usunięte. Łapy tylne dłuższe niż przednie.
Ogon. Nisko osadzony tworzy bezpośrednie przedłużenie nieco ściętego zadu. Wyciągnięty sięga stawu skokowego. W stanie uwagi lub podniecenia wznosi się, ale nie powyżej lędźwi.
Szata. Skóra silnie pigmentowana, barwy szarołupkowej. Pożądane ciemne podniebienie. Plamy ciemne na tle barwnym dopuszczalne. Brzuch jednolicie ciemno pigmentowany. Język żywo czerwony.
Głowa, uszy i łapy pokryte włosem krótkim (1—3 cm), prostym, gęstym. Powierzchnia przednia i boczna dolnej części przednich kończyn, jak również części poniżej podudzia, okryte są włosem krótkim i gładkim. Włosy na tułowiu, barkach, udach i na ogonie są wyraźnie falujące, średniej długości (4—14 cm), układają się w liczne fale, wicherki i kosmyki. Pokrywa w całości jest umiarkowanie szorstka, falująca, sztywna i nie spilśniająca się. Pod nią znajduje się wełniste, delikatniejsze podszycie. Na karku włosy tworzą kołnierz, który przechodzi w przedramię tworząc coś w rodzaju kryzy. Na dole kończyn występują pióra długości 5—8 cm. Cały-ogon pokryty włosem długim, falującym. Dolna część ogona pokryta włosem dłuższym (10—15 cm). Chody. Krok powolny, umiarkowanie ciężki. Kłus posuwisty charakteryzuje boczny chód. Pies jest zdolny przebiec kłusem bez większego wysiłku 25 km. Wady nie dyskwalifikujące. Kufa krótka. Część mózgowiowa głowy zbyt wypukła. Łuki nadoczne nie dość rozwinięte. Powieki nieco obwisłe. Wargi nieco obwisłe. Uszy przylegające do głowy lub załamane do tyłu. Długa szyja. Klatka piersiowa szeroka. Łopatki luźne. Skóra jasnoszara. Oczy żółte. Szata z żółtymi nalotami lub z żółtymi plamami. Luźna budowa, nieufny wyraz oczu.
Wady dyskwalifikujące. Uszy przycięte. Przodozgryz. Pysk silnie bekasi. Krawędź czołowa zbyt silnie zaznaczona. Włos twardy lub spilśniony. Ogon skręcony i wzniesiony w stanie odprężenia ponad lędźwie. Maść inna niż biała. Wzrost psa poniżej 65 cm, suki poniżej 60 cm, powodują wykreślenie z ksiąg rodowodowych. Masa powyżej 60 kg niepożądana.

Pies Komondor

Wzorzec węgierski wpisany do rejestru FCI pod liczbą 53b
Według Węgrów uchodzi nie tylko za dobrego stróża, lecz także za psa pojętnego i łatwego w tresurze. Jest to zrozumiałe, gdyż komondor, pies pasterski, przez wielowiekowe współżycie z człowiekiem musiał nabyć cech pożądanych. Jako stróż obejścia i stad dorosły pies jest zrównoważony, odważny i bardzo przywiązany. Swemu panu jest całkowicie oddany. Obcych jednak atakuje z pasją, zwłaszcza gdy zmuszony jest do obrony. Jego gniew można nieco stłumić jedynie łagodnością. Dzięki tym cechom komondor, pilnujący stada pasących się zwierząt, spełnia funkcje stróża i obrońcy, zwłaszcza przed drapieżnikami. Nieustraszoną odwagę okazuje zarówno wobec drapieżników jak i wobec psów.
Wrażenie ogólne. Pies duży o powabnej sylwetce, wzbudzający podziw i respekt, a niekiedy obawę. Nie skłonny do pieszczot. Budowa silna, którą jeszcze podkreśla szata — długa, obfita, skołtuniona i spilśniona. Głowa robi wrażenie kłębka włosów wzniesionego nad poziomem tułowia. Ogon obwisły. Szata idealnie piękna jest rzadkością. Przy pilnowaniu stad pies okazuje wielką odwagę. Atakuje bez szczekania. Czuje się na terenie przez siebie pilnowanym jak na swoim, na którym nikt obcy nie może postawić stopy. Jest nieufny. Za dnia komondor lubi spać, ale sen jego nie jest głęboki, przerywany reagowaniem na bodźce zewnętrzne. W nocy komondor jest w bezustannym ruchu.
Głowa. Szeroka, lecz subtelnie wymodelowana, proporcjonalna do tułowia, mimo długiego obfitego włosa. Część mózgowi owa wypukła, dłuższa od kufy. Krawędź czołowa wyrazista. Między łukami jarzmowymi głowa szeroka. Łuki nadoczne dobrze rozwinięte. Kufa graniasta, silna, umiarkowanej długości, Żuchwa silnie umięśniona. Nos tępo zakończony, przy końcu ścięty prostokątnie, czarny; tego samego koloru wargi i krawędzie powiek. Zęby bardzo mocne, o regularnym zgryzie nożycowym. Wargi przylegające ściśle do zębów, wystrzępione w kącikach. Oczy o oprawie prostej, ciemnobrązowe. Powieki ściśle przylegające. Uszy średniej wielkości, osadzone wysoko i od nasady obwisłe w kształcie litery U.
Szyja. Umiarkowanej długości, raczej krótka, bez podgardla i kryzy; noszona pod kątem 35° do poziomu. U psa nie podnieconego tworzy prawie bezpośrednie przedłużenie linii grzbietu.
Tułów. Kłąb dość znacznie wysunięty ku przodowi. Klatka piersiowa miernie głęboka, bardzo szeroka, długa, silnie umięśniona. Grzbiet krótki, szeroki, obficie umięśniony. Lędźwie średniej długości. Brzuch nieco podciągnięty. Zad szeroki, średniej długości, nieco ścięty.
Kończyny przednie. Właściwą ocenę kończyn bardzo utrudnia długie i kudłate owłosienie. Łopatki nieco strome i ściśle związane. Ich zewnętrzna powierzchnia nie odstaje od klatki piersiowej — szerokiej, tworzącej podstawę dla swobodnie osadzonych kończyn, szeroko rozstawionych, ale dobrze związanych z tułowiem. Kościec mocny i masywny. Stawy silnie rozwinięte. Łapy duże, masywne, o zwartych palcach. Podeszwy grube, elastyczne, barwy szarołupkowej. Pazury mocne, szare.
Kończyny tylne. Trudne do oceny, gdyż pokrywająca je sierść jest zawsze spilśniona i kudłata. Ustawione szeroko i prosto, są nieco strome. Pożądane są kończyny silne i muskularne, podudzie długie (w przeciwnym razie włos opadający z tylnych kończyn jest zacieśniony, co stanowi wadę). Łapy dłuższe niż przednie, lecz nie luźne w palcach. Wilcze pazury niepożądane (usuwa się je).
Ogon. Nisko osadzony i wdzięcznie opadający. Koniec wzniesiony do linii poziomej. W podnieceniu wzniesiony do wysokości nasady.
Szata. Skóra silnie pigmentowana, barwy szarołupkowej. Pożądana także silna pigmentacja podniebienia i dziąseł. Niepożądane okazy o słabszej pigmentacji i o różowej skórze.
Tułów pokryty długim włosem. Szata składa się z szorstkich włosów pokrywowych i z wełnistego, delikatniejszego podszycia. O jakości szaty decyduje właściwa proporcja włosów szorstkich do podszycia. Najbardziej pożądany włos skudłacony i spilśniony. Spotykane są też okazy o sierści sznurowato i gęsto skręconej. Sznury te nie ulegają spilśnieniu. Najdłuższy włos {20—27 cm) na zadzie, lędźwiach, udach; średniej długości (15—22 cm) na grzbiecie, bokach klatki piersiowej i na łopatkach; krótszy (10—18 cm) na kufie, szczycie głowy, uszach, szyi i kończynach; najkrótszy (9—11 cm) na wargach i łapach. Po porodzie, wskutek choroby lub złego żywienia komondor może stracić część szaty (na dolnej części tułowia, podbrzuszu, pod piersią i na tylnych nogach); w wyjątkowych wypadkach całą szatę — oprócz okrywy zadu. W takim przejściowym stanie komondory są nieefektowne; nie mogą brać wtedy udziału w wystawie. Sierść liniejąca, podobna do futra niedźwiedziego, ułatwia spilśnienie właściwej szaty. Niepożądana jest okrywa wycze-sana, jak i zupełnie zaniedbana.
Szata nowo narodzonych szczeniąt składa się z delikatnych włosów puchowych, które są białe, lśniące, kędzierzawe lub falujące. Ta pierwsza sierść zostaje zastąpiona młodzieżowym, nie spilś-niającym się jeszcze futrem o średniej długości włosów. Futro to zdobi szczeniaki w wieku 6—9 miesięcy Później okrywa zmienia się na dojrzałą.
Maść. Dopuszczalna tylko maść biała.
Wymiary ciała. Wysokość w kłębie średnio; psy 80 cm, suki 70 cm; dolna granica odpowiednio 65 i 55 cm. Masa: psy — 50—60 kg, suki 40—50 kg.