Wzorzec wpisany do rejestru FCI pod liczbą 252a
Owczarek podhalański1 jest rasą pierwotną, którą sportowa kynologia w Polsce zajęła się stosunkowo niedawno i dlatego pogłowie ich nie jest jeszcze dostatecznie wyrównane. W latach trzydziestych bieżącego stulecia zajęto się dość żywo propagowaniem, tej rasy w myśl hasła ,,w polskim domu polski pies”. W wyniku tej propagandy  zaczęto psy tej rasy nie tyle  fachowo   hodować,   co gwałtownie rozmnażać, sprzedając przy tym najróżniejsze mieszańce (byle były kudłate i białe) za owczarki podhalańskie. W czasie drugiej wojny światowej rasa ta ucierpiała tak, jak wiele innych zwierząt domowych w Polsce i niewątpliwie upłynie jeszcze niemało lat nim pod kierunkiem fachowców odbuduje się zaniedbane pogłowie.   Owczarek podhalański powinien być hodowany przede wszystkim do celów pasterskich.  Przed wojną Towarzystwo  Psa Służbowego zaczęło propagować psy tej rasy jako służbowe i pod wpływem tej akcji propagandowej znalazły się one w środowiskach miejskich. Moim zdaniem, nie wyszło to im na dobre. Nie są one i nie powinny być również psami pokojowymi. Nadają się natomiast dobrze do roli stróża gospodarstwa, domku jednorodzinnego przede wszystkim w okolicach podgórskich, gdzie czują się najlepiej.
Wzorzec owczarka podhalańskiego, ustalony pierwotnie w 1937 roku, został po II wojnie światowej powtórnie opracowany przez Związek Kynologiczny w Polsce, oddział w Krakowie, przy współpracy Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Wobec rozbieżności typów w niezbyt licznym pogłowiu i braku zrozumienia wśród ludności góralskiej dla konieczności hodowli kierowanej, Związek napotykał ogromne trudności w uporządkowaniu planowej hodowli.
W roku 1955 zorganizowany został w Zakopanem przegląd ponad 100 owczarków wybranych spośród pogłowia całego Podhala. Przegląd prowadzony był pod kierunkiem śp. rektora Prof. dra Teodora Marchlewskiego, śp. dra Zygmunta Robla, Prof. dr Jadwigi Dyakowskiej i autora. Wytypowano wówczas najlepsze okazy i wskazano kierunek hodowli. Niestety w praktyce wytyczne pozostały w sferze pobożnych życzeń i dopiero ostatnio, gdy goście zagraniczni zaczęli interesować się tą rasą, podjęto nowe próby uporządkowania hodowli. Rada Naukowa Związku Kynologicznego pod przewodnictwem prof. dra Ewy w lutym 1972 r. przeanalizowała wyniki dotychczasowych usiłowań i zrewidowała wzorzec, nowelizując go w dostosowaniu do tego pogłowia, jakie rzeczywiście dominuje na Podhalu.
Wrażenie ogólne. Sylwetka prostokątna, psy nieco krótsze niż suki.’ Budowa dobrze związana znamionuje siłę i ruchliwość. Wyraz oczy poważny, inteligentny, czujny.   Pies zrównoważony, pojętny daje się łatwo układać. Pracuje jako pies pasterski i stjóż obejścia. Imponująca postawa i piękny wygląd czynią z niego również efektownego psa do towarzystwa.
Głowa. Proporcjonalnej wielkości, sucha, noszona średniowysoko zarówno w ruchu jak i gdy pies stoi. Mózgowio czaszka z profilu lekko wypukła, bruzda czołowa płytka. Krawędź czołowa wyraźnie zaznaczona, jednakże czaszka niezbyt ostro załamana. Pysk silny, łagodnie się zwężający, grzbiet nosa szeroki. Nos czarny średniej wielkości o szerokich nozdrzach. Wargi ściśle przylegające o krawędziach ciemno zabarwionych. Zęby mocne wszystkie równomiernie wykształcone. Zgryz nożycowy, dopuszczalny kleszczowy. Oczy wyraziste, średniej wielkości, nieco skośne, tęczówki ciemne, brunatne. Krawędzie powiek ciemne Uszy średnio długie, trójkątne, dość grube, gęsto owłosione. osadzone na wysokości tylnego kąta oka lub niewiele wyżej, przylegają gładko wewnętrzną krawędzią do głowy. Płat ucha rucnliwy Szyja. Bez podgardla, muskularna, średniej długości, osadzona
na tułowiu głęboko. Linia szyi wzniesiona nad linią grzbietu. Ob
fita kryza.    •      .    , .
Tułów. Długi i masywny. Kłąb silnie zaznaczony, szeroki. Grzbiet prosty, szeroki, o biodrach szerokich, dobrze związanych. Zad lekko spadzisty. Klatka piersiowa głęboka, żebra skośne, nieco płaskie. Brzuch lekko podciągnięty.
Kończyny przednie. Muskularne, o mocnej, nie za ciężkiej kości Widziane z przodu proste. Łopatki lekko skośne, przylegające Sródręcze nieznacznie wysunięte ku przodowi. Łapa duża, owalna między palcami owłosiona, z mocnymi, twardymi, ciemno piamentowanymi poduszkami. Pazury silne, tępe, ciemne.
Kończyny tylne. Umiarkowanie ukątowane, nieco odstawione do tyłu Widziane z tyłu prostopadłe do podłoża. Śródstopie widziane z boku prostopadłe do podłoża.   Łapy  jak u kończyn przed-
Ogon. Niezbyt wysoko osadzony, noszony poniżej linii grzbietu w podnieceniu wzniesiony ponad grzbiet, jednakże nie zawinięty Sięaa do stawu skokowego. Może być na końcu lekko wygięty.
Szata. Sierść na głowie, pysku, na przedniej stronie nog przednich i na tylnych od stawu skokowego w dół — krotka, zwarta. Na szyi i tułowiu długa, gęsta, prosta lub lekko falista, w dotknięciu twarda, z obfitym podszyciem. Na szyi bogata kryza, uda obficie i długo’owłosione, ogon obficie owłosiony, puszysty.
Maść. Biała. Nalot kremowy niepożądany.
Wzrost. Pies 65—70 cm, suka 60—65 cm z tolerancją 2—3 cm.
Wady nie dyskwalifikujące. Głęboka bruzda czołowa. Braki w uzębieniu. Uszy osadzone wysoko, odchylone do tyłu lub przycięte Oko niedźwiedzie, jasne. Słaba pigmentacja nosa, brzegów warg i powiek. Szyja noszona poziomo. Przebudowany zad. Brak włosów między palcami, brak kryzy i piór na nogach. Ostrogi.
Wady dyskwalifikujące. Przodozgryz. Słabo zaznaczona krawędź czołowa. Spiczasty pysk. Ogon stale noszony nad grzbietem. Szata kędzierzawa lub jedwabista, bez podszycia. Łaciatość. Usposobienie nerwowe, tchórzliwe lub zdecydowanie napastliwe.
Klub hodowców psów pasterskich opublikował wskazówki hodowlane dotyczące owczarków podhalańskich, wskazujące na cechy pożądane, mające odróżnić je od węgierskich kuvaszy.
Owczarek podhalański należy do grupy dużych, białych psów pasterskich, występujących w górach Europy oraz na nizinie węgierskiej (kuvasz). Wszystkie te rasy są do siebie mniej lub bardziej podobne. Np. między owczarkiem podhalańskim i kuvaszem podobieństwo jest tak duże, że niekiedy trudno je odróżnić od siebie. Wzorce ich jednak zawierają pewne dość istotne różnice. Celem hodowli jest więc zaakcentowanie i utrwalenie przez odpowiednią selekcję tych różnic, i doprowadzenie do wyróżnienia dwu ras.