Wzorzec wpisany do rejestru FCI pod liczbą 142 (9. Xl. 1966 r.)
Bystrość i czujność nadały mu nazwę, gdyż słowackie „czuwać” znaczy nasłuchiwać i stąd „tatrzański czuwacz”. Od dawna używany był jako pies pasterski przy szałasach na górskich halach i jako stróż dobytku i obejścia. Jest on bezgranicznie wierny i oddany, zawsze gotowy przeciwstawić się każdemu szkodnikowi, nie wyłączając niedźwiedzia i wilka.
We wzorcu zgłoszonym do FCI mieści się obszerny rozdział o pochodzeniu czuwacza. Ponieważ problem ten stał się przedmiotem sporów kynologów i nie tylko kynologów trzech krajów, cytuję
i tę część tego wzorca. Grupa ras obejmująca białe psy górskie wywodzi się od wilków arktycznego typu, których  relikty   zachowały się z czasów przedlodowcowych w okolicach górskich tak daleko, jak sięgały granice zlodowacenia. Są to północne stoki   Kaukazu,   Bałkanów, w szczególności gór Rodopów, Karpat i Alp, a także Pirenejów. W tych chłodniejszych i wilgotnych rejonach towarzyszy opisanemu typowi psa również reliktowa flora i fauna, której dalsze siedlisko odnalazł szwedzki uczony Wohlenberg jeszcze w Skandynawii. Podobne związki z północnymi zwierzętami domowymi można odnaleźć np. w rejonie Tatr i Karpat u koników huculskich, których najbliższym krewnym jest koń gudbrandsdalski — podobnie u czuwacza, którego północnym odpowiednikiem jest pomorski pies pasterski itp. Słowackie gospodarstwa pasterskie na halach mają prastare tradycje. Tatrzański czuwacz z owcą górską, z konikiem huculskim i typowymi góralami tworzyli charakterystyczne elementy gospodarki pastwiskowej na halach.Jako dobry stróż, obrońca i towarzysz, i poganiacz stad zyskał czuwacz szerokie uznanie przy pasieniu bydła, owiec, indyków i innych zwierząt domowych, a także przy pilnowaniu gospodarstwa swego pana. Także goście przyjezdni, przychodzący do szałasów po sery i żętycę, znajdowali upodobanie w puszystych szczeniakach tatrzańskich czuwaczów i często kupowali i zabierali je na niziny, gdzie były one trzymane z powodu swej niezwykłej urody.
Po polskiej stronie, gdzie hoduje się podobną rasę psów, zwane są szczególnie silne okazy „liptakami” z powodu ich pochodzenia z liptowskiej, tj. słowackiej części Tatr. Tam też wyznaczono topograficzne ognisko chowu białego psa pasterskiego tatrzańskiego.
Księgi hodowlane tatrzańskiego czuwacza w Czechosłowacji zostały założone przed więcej niż 30-tu laty przez prof. Antoniego Hruze przy Wyższej Szkole Weterynaryjnej w Brnie. Materiał wyjściowy dla hodowli pochodził z okolic osad Liptowska Luźna, Kokova i Vychodna w Tatrach i z okolic Rachova z Karpat. Pierwsza hodowla miała nazwę „Ze Złotej Studni” i była założona w Svita-vach w Brnie. Karpacka hodowla zwała się „Z Hoverly”.
Od tego czasu klub hodowców czuwaczy tatrzańskich z siedzibą w Bratysławie prowadzi dokładne zapisy i organizuje wystawy, przeglądy, konkursy i pokazy na terenie całej Republiki. Dalsze pierwotne linie pochodzą nie tylko ze Słowackich Tatr, lecz i z Zakopanego.
Cechą dominującą u tej rasy jest czarne zakończenie pyska, a ustępującą — brązowe w połączeniu z jaśniejszymi oczami. Wskutek krzyżowania tych odmian powstają pewne różnice w odcieniu barwy pigmentacji oka, brwi, pyska, fafli i śluzówki. Przez surową selekcję przeprowadzaną przez sędziów i działaczy hodowli zmierza się do typu wymaganego przez wzorzec oraz do jego stabilizacji.
O dobrym poziomie hodowli czuwacza tatrzańskiego świadczą dobre oceny na międzynarodowych wystawach (Praga, Brno, Liberec, Bratysława, Lipsk i in.) i to w bardzo silnej konkurencji.
Wygląd ogólny. Cechy rasowe tatrzańskiego czuwacza dają w rezultacie górskiego psa o silnej konstrukcji, okazałej postawy, z gęstym białym futrem. Ma silny kościec, żywy temperament, jest czujny, nieustraszony i bystry. Od wieków dostosowany do warunków wysokogórskich. Tatrzański czuwacz wpisany jest w prostokąt dobrze wypełniony tułowiem na silnych, dość wysokich nogach.
Aby można go było odróżnić również w nocy, według prastarej tradycji pasterskiej utrzymywany jest stale w białej szacie.
Głowa. Mózgowioczaszka silna, podłużna, szeroka, czoło szerokie z płytką bruzdą czołową, przebiegającą ku tyłowi. Łuki nadoczne proporcjonalne, zniżające się na boki. Partia ciemieniowa płaska, tył wyraźnie odgraniczony od silnego, łagodnie zaznaczonego karku. Profil głowy jest w stosunku do grzbietu nosa nieco wysklepiony ku przodowi. Krawędź czołowa mierna.   Nos
o równym profiu i mniej więcej w połowie długości głowy dość szeroki, ku przodowi miernie zwężający się. Kufa silna, średniej długości, z tępym końcem, czarnym (szczególnie latem). Wargi średniej grubości, przylegające, o kącikach zwartych. Śluzówka czarna, obwódka pyska czarna. Podniebienie czarne. Uzębienie prawidłowe, kompletne, z nożycowym zgryzem, szczęki silne. Oczy ciemnobrązowe, o bystrym wyrazie, owalne, równo położone, obwódki powiek czarne, ciemna śluzówka w kącikach wewnętrznych nadaje wyraz oczom. Uszy wysoko osadzone, u nasady ruchliwe, raczej przylegające do głowy, w kształcie litery V. Sierść od połowy ucha przechodzi w krótką ku końcowi. W spokoju ucho zaokrąglonym krajem dochodzi do poziomu kufy.
Szyja. Równo osadzona, w afekcie noszona wysoko. Długość równa długości głowy. U psów bardzo silna, bez fałd podgardla-nych, ozdobiona piękną grzywą.
Tułów. Klatka piersiowa szeroka o dobrze wyskle-pionych żebrach; mostek na połowie wysokości od kłębu, poniżej poziomu łokci. Długość klatki piersiowej nieco większa niż połowa długości tułowia, szerokość równa około 1/i wysokości. Zebra wy-sklepione, wychylone ku tyłowi, zachodzą do brzucha i słabizn. Grzbiet równy, w okolicy lędźwi lekko wysklepiony, średniej długości, silny. Lędźwie dobrze związane z krzyżem i muskularne, odpowiedniej długości i bardzo silne. Brzuch i słabizny proporcjonalne do tułowia. Tył  silny, kwadratowy, lekko opadający.
Kończyny przednie. Prosto ustawione, słupiaste, o prawidłowym ukątowaniu ramienia i łokcia. Łopatki strome i długie, ramiona muskularne, przylegające do tułowia. Podramię pionowe, silne, muskularne i długie. Nadgarstek kościsty i silny. Sródręcze krótkie, silne, miernie ukątowane. Łapy z silnymi palcami i pazurami, wysklepione i zwarte, bardzo owłosione, czarne opuszki. Ogólnie kończyny dość wysokie, zwłaszcza u psów.
Kończyny tylne. Udo i pośladek tworzą muskularną całość, podłużną i dość szeroką. Kolana muskularne, ukątowane. Podudzie ukośne, długie, z wyraźną łydką. Staw skokowy o silnych kościach tworzy kąt rozwarty, niski i szeroki. Śródstopie dość krótkie i silne. Kończyny tylne nieco dłuższe niż przednie, poza tym nieco silniejsze i bardziej strome. Łapy równej wielkości.
Ogon. Nisko osadzony, kształtu cygara, prosty, nie zakrzywiony na końcu. W spokoju obwisły, sięga do stawu skokowego, w biegu łukowato wzniesiony nad lędźwie.
Szata. Skóra na tułowiu luźna, poza nim dobrze przyrośnięta, różowa. Czarna pigmentacja powiek, nosa i warg przechodzi na śluzówkę.
Poza kończynami i głową włos gęsty, bez przedziałka na grzbiecie, bez piór na ogonie i na udach. Psy mają wyraźną grzywę. Włos na głowie i kończynach krótki i przylegający. Na tylnej częś-
ci kończyn nieco dłuższy. Od nasady ucha przechodzi stopniowo w grzywę. Włosy podszycia całkowicie schowane pod włosami pokrywy, które są długie na 5—12 cm. W grzywie najdłuższe, poza tym miernie falujące, tworzą na grzbiecie kilka poprzecznych fal związanych z sobą. Pojedyncze fale i niezwarta szata są niepożądane. Wymagana jest puszysta luźna szata. Podszycie delikatne, gęste, sięga do połowy, a nawet do 2/3 pokrywy. Latem podszerstek wypada, szata staje się mniej gęsta, lecz na skutek falistości włosa zachowuje swą puszystość i nie tworzy przedziału na grzbiecie.